Dikey Tarımda Enerji Maliyetlerini Azaltan Yeni Kontrol Modeli
Dikey tarım tesislerinde yüksek enerji tüketimini azaltmaya yönelik geliştirilen yeni bir kontrol modeli, LED aydınlatma ve iklimlendirme sistemlerini birlikte yöneterek simülasyonlarda ortalama yüzde 13,7 enerji tasarrufu sağladı. Araştırma, bitki gelişimi için gerekli koşullar korunurken enerji kullanımının daha verimli hâle getirilebileceğini ortaya koyuyor.
Aydınlatma ve İklimlendirme Birlikte Yönetiliyor
Dikey tarım tesislerinde elektrik tüketiminin önemli bir bölümü LED aydınlatma, sıcaklık kontrolü ve nem alma sistemlerinden kaynaklanıyor. Araştırmacılar, bu sistemlerin birbirinden bağımsız çalıştırılması yerine aynı kontrol modeli üzerinden yönetilmesini öneriyor. Geliştirilen teknoloji, elektrik fiyatlarının düşük olduğu saatleri değerlendirerek aydınlatma ve iklimlendirme işlemlerinin zamanlamasını optimize ediyor. Böylece bitkilerin ihtiyaç duyduğu yetiştirme koşulları korunurken enerji giderlerinin azaltılması hedefleniyor.
Enerji Maliyetlerinde Yüzde 19,7'ye Varan Tasarruf
Araştırmada marul yetiştiriciliği esas alınarak 36 farklı senaryo bilgisayar ortamında incelendi. Sonuçlara göre yeni kontrol modeli, geleneksel sabit işletme programına kıyasla enerji maliyetlerini ortalama yüzde 13,7 azalttı. Farklı senaryolarda tasarruf oranı yüzde 7,3 ile yüzde 19,7 arasında değişti. Toplam enerji tüketiminde ise ortalama yüzde 8,4 azalma hesaplandı. Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, maliyet tasarrufunun yaklaşık yüzde 97'sinin iklimlendirme sistemlerinin daha verimli yönetilmesinden kaynaklanması oldu.
Hasat Hedefleri Korunuyor
Yeni model yalnızca enerji tasarrufuna odaklanmıyor. Bitkilerin hedeflenen tarihte ve ağırlıkta hasat edilmesini de kontrol sürecine dahil ediyor. Simülasyonlarda marullar için bitki başına 250 gramlık hedef hasat ağırlığı kullanıldı. Araştırmacılar, günlük bitki gelişimini dikkate alan kontrol yaklaşımıyla enerji kullanımının azaltılabileceğini ve planlanan üretim hedeflerinin korunabileceğini ortaya koydu.
Dikey Tarımın Geleceği İçin Önemli Bir Adım
Araştırma, dikey tarım tesislerinde enerji maliyetlerinin yalnızca daha verimli ekipmanlarla değil, mevcut sistemlerin akıllı biçimde yönetilmesiyle de azaltılabileceğini gösteriyor. Özellikle elektrik fiyatlarının gün içerisinde değiştiği bölgelerde, aydınlatma ve iklimlendirme sistemlerinin birlikte optimize edilmesi işletmeler için ekonomik avantaj sağlayabilir. Ancak yüzde 13,7'lik maliyet tasarrufu bilgisayar simülasyonlarından elde edildi.
Modelin ticari dikey tarım tesislerindeki performansının gerçek üretim koşullarında doğrulanması gerekiyor.
Kaynak: Smart Agricultural Technology (2026)
www.sciencedirect.com